Każdy rodzic młodego sportowca zna ten widok. Dziecko wraca z treningu sfrustrowane, niezadowolone, czasem nawet zniechęcone. „Nic mi dziś nie wychodziło”, „Byłem najgorszy”, „To nie ma sensu” – takie słowa potrafią budzić niepokój. W naturalny sposób pojawia się pytanie: skoro trening był słaby, to czy rozwój również został zatrzymany?

Fot. Cyfrasport/Łączy nas piłka

Niekoniecznie.

W rzeczywistości jedną z najważniejszych rzeczy, jaką rodzic może zrozumieć w procesie rozwoju sportowego dziecka, jest fakt, że skuteczność i rozwój nie zawsze idą ze sobą w parze.

Rozwój nie przebiega liniowo

Jednym z największych błędów popełnianych przez dorosłych jest oczekiwanie, że rozwój sportowy będzie przebiegał w sposób ciągły i przewidywalny.

W praktyce proces uczenia się wygląda zupełnie inaczej.

Nowe umiejętności często powodują chwilowy spadek skuteczności. Zawodnik eksperymentuje, popełnia błędy, szuka rozwiązań i testuje nowe zachowania. To naturalny etap nauki.

Dlatego świetne treningi bardzo często przeplatają się ze słabymi. Nie jest to oznaka regresu. Wręcz przeciwnie – często świadczy o tym, że dziecko wychodzi poza swoją strefę komfortu i podejmuje wyzwania niezbędne do dalszego rozwoju.

Co naprawdę rozwija młodego sportowca?

Kompletny rozwój sportowy opiera się na czterech filarach:

• przygotowaniu technicznym,
• przygotowaniu taktycznym,
• przygotowaniu fizycznym,
• przygotowaniu mentalnym.

To właśnie ten ostatni obszar jest często niedoceniany przez rodziców.

Łatwo zauważyć celne podanie, szybszy sprint czy lepszy strzał. Znacznie trudniej dostrzec rozwijającą się odporność psychiczną, umiejętność radzenia sobie z błędami czy zdolność do zachowania koncentracji pod presją.

A przecież to właśnie te kompetencje bardzo często decydują o zachowaniu zawodnika w kluczowych momentach rywalizacji.

Co dzieje się w głowie dziecka podczas słabego treningu?

Kiedy nic nie wychodzi, pojawiają się trudne emocje.

Frustracja.

Złość.

Zniechęcenie.

Zwątpienie.

W głowie młodego sportowca mogą pojawiać się myśli:

• „Jestem słaby.”
• „Nic mi nie wychodzi.”
• „To nie dla mnie.”
• „Nie mam talentu.”
• „Ten trening nie ma sensu.”

To właśnie w takich momentach rozpoczyna się najważniejsza część treningu mentalnego.

Bo choć zawodnik może nie poprawiać wtedy skuteczności technicznej, rozwija coś równie wartościowego – zdolność funkcjonowania mimo trudności.

Czego można nauczyć się podczas nieudanego treningu?

Paradoksalnie wiele kluczowych kompetencji rozwija się właśnie wtedy, gdy trening nie przebiega zgodnie z planem.

Dziecko może ćwiczyć:

• analizowanie własnych błędów,
• poszukiwanie nowych rozwiązań,
• wytrwałość,
• odporność na niepowodzenia,
• kontrolę emocji,
• pozytywne nastawienie,
• konsekwencję działania mimo frustracji.

To umiejętności, których nie da się w pełni rozwinąć wtedy, gdy wszystko przychodzi łatwo.

Jak rodzic może wspierać rozwój?

Po treningu warto zrezygnować z pytania:

„Jak ci poszło?”

To pytanie automatycznie kieruje uwagę dziecka na wynik i skuteczność.

Znacznie lepiej zapytać:

• „Czego dziś się nauczyłeś?”
• „Nad czym pracowałeś?”
• „Co było dla ciebie największym wyzwaniem?”
• „Jak poradziłeś sobie z błędami?”
• „Co zabierasz z tego treningu na następny?”

Takie pytania pomagają budować nastawienie na rozwój, a nie wyłącznie na ocenę rezultatu.

Kiedy trening jest naprawdę słaby?

Wbrew pozorom słaby trening to nie ten, podczas którego dziecko popełnia wiele błędów.

Słaby trening to taki, po którym zawodnik schodzi z boiska, kortu czy hali z dokładnie takim samym poziomem wiedzy, świadomości i umiejętności, z jakim na niego przyszedł.

Jeżeli natomiast nauczył się czegoś nowego o sobie, zrozumiał własny błąd, odkrył skuteczniejsze rozwiązanie lub przełamał moment zwątpienia – rozwój nadal się odbywał.

Nawet jeśli statystyki tego nie pokazują.

Najważniejsza lekcja dla rodziców

Sport nie uczy dzieci wyłącznie wygrywania. Sport uczy radzenia sobie z porażkami, błędami, presją i niepewnością.

Dlatego warto pamiętać, że nie każdy trening musi być udany, aby był wartościowy. Czasami największy progres dokonuje się właśnie podczas tych jednostek, które z pozoru wyglądają na nieudane.

Jeżeli pomożemy dziecku zrozumieć, że dobry trening to trening, podczas którego się rozwija – niezależnie od liczby błędów czy poziomu skuteczności – damy mu coś znacznie cenniejszego niż chwilową pewność siebie.

Damy mu narzędzia do długofalowego rozwoju, które będą wspierały go nie tylko w sporcie, ale również w życiu.

O autorze

Marcin Bieniek – trener mentalny specjalizujący się w pracy ze sportowcami indywidualnymi i zespołowymi. W swojej działalności opiera się na przekonaniu, że rozwój mentalny wymaga systematycznej praktyki i jasno określonych metod. Tworzy spersonalizowane plany treningowe, które pozwalają monitorować postępy i wspierają zawodników na każdym etapie kariery. Autor książek „Sukces każdego dnia” i „Tenisowy Olimp”, w których dzieli się praktycznymi narzędziami wspierającymi budowanie siły psychicznej i skuteczności w sporcie. Marcin prowadzi blog mentalny dla sportowców Mentalny Amigo (http://mentalnyamigo.wordpress.com)