Znaczenie wykorzystania obrońców w ataku nie podlega dyskusji od kilkunastu lat. Wciąż jednak w roli obrońców w ataku dopatruje się sporych rezerw, które mogą w nadchodzących latach mocno nadać kierunek rozwoju tych pozycji.

Futbol bywa grą, w której uporządkowany i zaplanowany ruch bez piłki wpływa na przebieg meczu w sposób znacznie bardziej znaczący niż to, co dzieje się przy piłce. A formą takiego ruchu jest wymiana pozycji, niezaburzająca ustawienia zespołu, ale wprowadzająca wewnętrzne przesunięcia. Poniżej przykładowe ćwiczenie pozwalające na doskonalenie wymiany pozycji w pionie, w odniesieniu do konkretnej przestrzeni na boisku.

Celem zorganizowanego szkolenia taktycznego jest podwyższenie efektywności procesu przygotowania zawodnika do gry. Można to osiągnąć, jeżeli wszystkie zmiany dotyczące skuteczniejszego prowadzenia zajęć będą zmierzały w kierunku poznania naturalnego środowiska walki sportowej i wszelkie z tego tytułu wnioski i spostrzeżenia będą natychmiast wprowadzane do treningu, który powinien przebiegać w warunkach jak najbardziej zbliżonych do meczu.

Nie ma w piłce nożnej formy atakowania równie efektywnej i ekonomicznie uzasadnionej jak kontratak. Opisując dalej przykładowe ćwiczenie stosowane w doskonaleniu kontratakowania, autor będzie się odwoływał się do dwóch warunków organizacji kontr: predyspozycji własnych oraz preferencji w ustawieniu rywala.

Niektórzy twierdzą, że celem tiki-taki jest posiadanie piłki. Jednak tak naprawdę jej cel to dominacja na boisku. Nie chodzi o to, żeby zespół posiadał piłkę, a przeciwnik się dobrze przesuwał. Chodzi o to, żeby równocześnie posiadać piłkę i zdominować przeciwnika, tak aby pozbawić go możliwości wyprowadzenia kontrataku. Tylko wtedy tiki-taka jest skuteczna.

Opisane poniżej ćwiczenie ma charakter stricte przygotowujący do finalizowania ataku pozycyjnego. Realizowane jest w ramach schematu wprowadzania piłki w sektor boczny, a następnie w pole karne.

Biorąc pod uwagę schematy gry, rozkład zadań w defensywie i ofensywie jest stosunkowo łatwy do ustalenia i finalne położenie akcentów zależy od trenera. Analizując przypadek środkowych pomocników, najczęściej obserwujemy ustawienie 1–4–4–2 i 1–4–3–3 z modyfikacjami.

Celem gry w ataku pozycyjnym jest doprowadzenie napastników do ich ulubionej sytuacji strzeleckiej. Sposób prowadzenia akcji zmienia się w zależności od tego, który z zawodników gra na pozycji rozgrywającego, który z napastników jest na boisku i jakim systemem gra przeciwnik.

Deficyt czasu w ataku szybkim jest najistotniejszym czynnikiem skuteczności tego rodzaju atakowania. Trenerzy podkreślają zależność pomiędzy skutecznością akcji a czasem trwania kontrataku od odbioru piłki do uderzenia na bramkę. Czynnik czasu jest oczywiście również bardzo ważny w trakcie atakowania pozycyjnego.

PGE GKS Bełchatów po rundzie jesiennej sezonu 2013/2014 walczy o powrót do ekstraklasy. Pomimo degradacji w sezonie 2012/2013, w rundzie wiosennej zespół zdobył 25 pkt, co dało mu 4. miejsce w tabeli rundy wiosennej. GKS Bełchatów wypracował własny styl gry, a jego istotnym czynnikiem była faza przejścia z obrony do ataku. Poniżej jedno ze stosowanych ćwiczeń doskonalących atak szybki.